3- حوزه آبریز : حوزه آبریز قم شامل دلیجان و محلات و سایر شهر های دلیجان است و بزرگترین منبع آب قم در داخل محدوده شهر دلیجان (سد 15 خرداد) قرار گرفته و چشمه خواجه با دبی آب خیلی زیاد در داخل مخزن سد ، جزئی از عناصر شهر دلیجان میباشد و این یکی از مهمترین عوامل همبستگی  بین شهرهای قم ، دلیجان و محلات است.

4- راههای ارتباطی : فاصله شهر دلیجان تا قم 90 کیلومتر و فاصله محلات تا قم 110 کیلومتر و این فواصل به مراتب کمتر از فاصله آنها تا مرکز استان است(140 کیلومتر) و ضمنا از قم به دلیجان اتوبان است اما راه ارتباطی دلیجان تا اراک یک راه روستایی است و همچنین راههای داخلی استان مرکزی آن مقدار که گفته شده وابستگی زیادی به این دو مسیر ندارند و این مطلب بزرگنمایی شده و ناشی از عدم اطلاع کافی مطرح کنندگان آن  بوده است.

5- از نظر قومی دلیجان ارتباط نزدیکی با قم داشته و ازدواج ها و فامیلیت های فراوانی مابین این دو شهر وجود دارد.

6- از نظر فرهنگی : فرهنگ پذیری مردم دلیجان و محلات از حوزه های علمیه قم به مراتب بیشتر از مرکز استان بوده و در انجام مراسم و وظایف همواره با مراجع و آیات عظام قم در ارتباط بوده و هستند.

7- خواست مردم : کوتاهی ها و قصور بعضی از مسئولین استان در تخصیص منابع سبب شده تا مردم از مرکز استان دلسرد و نا امید شده تحقق خواسته های خود را در جای دیگری جستجو نمایند و چنانچه در این زمینه از مردم نظرسنجی شود مطمئنا قریب به اتفاق موافق انتزاع از استان مرکزی اند.

کوتاهی ها و قصورها : 1- آنچنان که در کلام امام جمعه محترم دلیجان در مورخه 15/6/87 در نماز جمعه بیان فرمودند ، دلیجان شهری است که در سطح ملی مطرح بوده و تصادفات زیادی در این مسیر کشوری رخ میدهد (علاوه بر آن جمعیت 50.000 نفری شهرستان دلیجان) تنها بیمارستان شهر ، امکانات بسیار ناچیزی دارد و از داشتن پزشکان متخصص محروم است.

1- مطلب فوق در کلام آقای سلیمی نماینده دلیجان و محلات راجع به شهر محلات نیز دیده می شود.

2- جدا شدن امامزاده حضرت سلطانعلی ابن امام باقر در منطقه اردهال از شهرستان دلیجان و الحاق ان به کاشان به سبب قصور مسئولین استان بوده است زیرا این امامزاده پس از حضرت امام رضا (ع) و حضرت معصومه (س) ، از بزرگترین امامزادگان ایران است زیرا هم برادر امام و هم پسر و هم دارای حکم ولایت و ارشاد برای منطقه بوده است و از این حیث از جمله نوادر روزگار خود بوده و افتخار کشور و منطقه ما بوده ولی با این اوصاف کمترین سرمایه گذاری از استان مرکزی در آن امامزاده انجام نشد تا اینکه بدون هیچ مانع جدی از استان جدا و هیچ صدایی هم از طرف مسئولین استان بلند نشد.

3- در زمینه شهر سازی و راهسازی و توسعه بخش های اقتصاد کار خاص و شاخصی در منطقه نشده و هر چه بوده از پتانسیل های جغرافیایی و مردم منطقه بوده است.

_ حال باید این سوال را مطرح کرد که آیا مردم حق ندارند ندای جدایی سر دهند ؟

_ وقت آن نرسیده که در برابر خواست به حق مردم سر تعظیم فرود آوریم و اجازه دهیم هم اکنون که آنها تصمیم خود را گرفته اند ، به منطقه اصلی خود بازگردند.

مهندس علی اکبر فدایی

کارشناسی ارشد شهر سازی